Publikacje stypendystów „KALYNA”

2025r. dr Mariusz Sawa – „Pociski jak paciorki różańca. Armia Krajowa i Bataliony Chłopskie wobec Ukraińców w Sahryniu i innych wsiach powiatu hrubieszowskiego 9–10 marca 1944 roku”.

Książka przenosi nas w sam środek jednego z najtragiczniejszych i najbardziej kontrowersyjnych epizodów polsko-ukraińskiego konfliktu lat czterdziestych XX wieku na ziemiach dzisiejszej Polski. Mimo że od opisywanych wydarzeń upłynęło osiemdziesiąt lat, nadal wywołują silne emocje, kontrowersje i zażarte spory. Bywały obszarem świadomej manipulacji faktami niewygodnymi z punktu widzenia głosicieli jednostronnej narracji narodowej. Pociski jak paciorki różańca skłaniają do pogłębionej refleksji nad wachlarzem postaw w nieludzkich czasach wojny i okupacji oraz konfliktu etnicznego rozgrywającego się w tle.

„Mariusz Sawa opowiada się po stronie faktów i prawdy, nawet jeśli są niewygodne, a przeciwko propagandzie historycznej. Prezentuje więc postawę historyka uprawiającego naukę w duchu krytycznym, w opozycji do narracji strażników pamięci jedynie o „czynach dumnych i chwalebnych”, charakterystycznej dla bezkrytycznego podejścia do dziejów własnego narodu. Ponadto nie zamyka się w sferze przynależnej do historii zdarzeniowej, wkracza w obszar badań interdyscyplinarnych”.

Mariusz Zajączkowski, Słowo wstępne
„Ludzie zabili ludzi, chrześcijanie chrześcijan, żołnierze cywilów i – w zdecydowanej większości przypadków – uzbrojeni nieuzbrojonych. Doszło do przemocy i popełniono zło. W ciągu kilkunastu godzin nie mniej niż 1,1 tysiąca żołnierzy zamordowało w kilkunastu wsiach ponad 1,2 tysiąca osób. Jeśli przyjmiemy, że akcja trwała kilkanaście godzin, możemy założyć, że w ciągu godziny życie odbierano dziewięćdziesiąt razy, czyli więcej niż jedno na minutę”. 
(fragment książki)

Książka ukazała się nakładem Kolegium Europy Wschodniej (https://www.kew.org.pl/) w lutym 2025r.
Książkę można kupić w Księgarni KEW (https://www.kew.org.pl/ksiegarnia/)

O książce napisali:

Tomasz Kwaśniewski „Zbrodnia w Sahryniu. Popatrzmy ofiarom w oczy”, wywiad z dr Mariuszem Sawą
https://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,32659772,zbrodnia-w-sahryniu-popatrzmy-ofiarom-w-oczy.html

Izabella Chruślińska „Ta książka jest niewygodna dla wyznawców bezkrytycznej narracji o dziejach Polski”
https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,31895327,ta-ksiazka-jest-niewygodna-dla-wyznawcow-bezkrytycznej-narracji.html

Marek Kozubel „Co utrudnia dialog historyczny między Polską a Ukrainą? Badacze nie dostrzegają postępów”
https://new.org.pl/5030,dialog_historyczny_miedzy_polska_a_ukraina.html

Pavło Łoza Nasze Słowo „Уперше видано книгу про трагедію Сагрині”
https://nasze-slowo.pl/upershe-vydano-knygu-pro-tragediyu-sagryni/

Przegląd Prawosławny „O zbrodni sahryńskiej”
https://przegladprawoslawny.pl/2025/03/04/o-zbrodni-sahrynskiej/

Roman Romantsov „Sahryń – zbrodnia i pamięć”
https://kulturaenter.pl/article/omowienia-historia-sahryn/

Arkadiusz Karbowiak “Masakra w Sahryniu”
https://historia.dorzeczy.pl/druga-wojna-swiatowa/705960/karbowiak-masakra-w-sahryniu.html

Przegląd Prawosławny „Order św. Marii Magdaleny dla Mariusza Sawy” https://przegladprawoslawny.pl/2025/06/03/order-sw-marii-magdaleny-dla-mariusza-sawy/

2022r. dr Eugeniusz Misiło – „Obóz „Jaworzno”. Zbrodnia nieukarana”

Książka poświęcona jest pamięci Ukraińców i Polaków uwięzionych w czasie Akcji „Wisła” w Centralnym Obozie Pracy Jaworzno. Również tej części Łemków, którzy nie identyfikowali się ani z jedną, ani z drugą nacją, oraz Ślązaków i Niemców, których w tym obozie więziono w największej liczbie i najdłużej. Osadzenie ich w 1947 r. za drutami byłej filii hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, stosowane wobec nich szykany i tortury, śmierć z głodu i w konsekwencji zabójstw dokonywanych przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i strażników obozowych, uczyniło z obozu w Jaworznie jeden z najbardziej tragicznych symboli polskiej powojennej polityki narodowościowej. Symbol zbrodni – do dziś nieosądzonej, nieukaranej i niepotępionej. Wciąż bezkarnej.

Książka zawiera wstęp ukazujący historię obozu oraz uwięzienia Ukraińców i Polaków, ich noty biograficzne publikowane według województw, powiatów i miejsca zamieszkania do czasu uwięzienia, wybór protokołów zeznań więźniów składanych w ramach śledztw prowadzonych przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach oraz ich relacji i wspomnień, 660 fotografii, indeksy osobowe i miejscowości.

Książka ukazała się nakładem prywatnego wydawnictwa Archiwum Ukraińskie w 2022r.

Można ją kupić od autora na Allegro:
https://allegro.pl/uzytkownik/eugeniusz_misilo
Strona autora:
www.emisilo.pl

Za całokształt pracy dr Eugeniusz Misiło został wyróżniony nagrodą Stowarzyszenia Łemków „Wierny przodkom”

W PRZYGOTOWANIU

ADAM BALCER z Warszawy I NADIA KOWAL z Kijowa – „Polska i Ukraina: przeszłość i przyszłość”